หน้าหลัก > ข่าวและประกาศ > ประวัติความเป็นมา ตุ๊กตาไทย
ประวัติความเป็นมา ตุ๊กตาไทย
ประวัติความเป็นมา ตุ๊กตาไทย
21 Mar, 2019 / By tuktasiam
Images/Blog/NVstpxRe-blog2.jpg

ความเป็นมาของตุ๊กตาไทย

ตุ๊กตาเป็นของเล่นที่เด็กชอบมากมาตั้งแต่ไหนแต่ไร ไม่ว่าจะเป็นตุ๊กตารูปคน หรือรูปสัตว์ ตุ๊กตาที่นับว่าเก่าแก่ที่สุด เป็นตุ๊กตารูปคน เป็นศีรษะผู้หญิง ไว้ผมแสกกลาง (ลำตัวสูญหายไป) ทำด้วยดินเผา หรือปูนปั้น ตั้งแต่สมัยทวาราวดี ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๑-๑๔ พบที่เมืองอู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี อีกแบบหนึ่งที่พบเห็น เป็นศีรษะผู้หญิงมุ่นผมสูงกลางกระหม่อม มีเกี้ยวรัดผม ตุ๊กตาที่น่าสนใจเป็นพิเศษได้แก่ ตุ๊กตารูปคนเลี้ยงลิง ทำด้วยดินเผาสีแดง พบในบริเวณขุดแต่งเจดีย์หมายเลข ๑๓ ซึ่งเป็นเจดีย์ฐาน ๘ เหลี่ยม สันนิษฐานว่า อาจเป็นตุ๊กตาสำหรับเด็กเล่น หรืออาจจะเป็นเครื่องรางของขลังตามคติชาวอินเดีย 

ตามประวัติความเป็นมาของตุ๊กตา เดิมทีเดียว คงจะไม่ได้ประดิษฐ์ขึ้นสำหรับให้เด็กเล่น แต่มุ่งหมายจะใช้ในพิธีฝังศพบ้าง หรือบรรจุในสถานที่ที่ศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อ ต่อมามีคนไปขุดพบ จึงนำรูปปั้นที่อาจจะมีทั้งคนและสัตว์กลับบ้าน เพื่อฝากเด็ก เมื่อเด็กชอบ ผู้ใหญ่จึงทำขึ้น เพื่อให้เด็กได้เล่นโดยตรง จึงเกิดมีตุ๊กตาขึ้น ตุ๊กตาสมัยก่อนๆ มักทำง่านๆ รูปแบบไม่ซับซ้อน โดยใช้วัสดุใกล้ตัว เช่น ดิน ผ้า ไม้ รังไหม ฯลฯ ไม่ต้องซื้อหาเล่น เสียแล้วก็ทำใหม่ได้ นอกจากจะปั้นตุ๊กตาเป็นรูปคนแล้ว ยังมีตุ๊กตาปั้นเป็นรูปสัตว์ต่างๆ ที่เห็นในชีวิตประจำวันด้วย เช่น วัว ควาย หมู สุนัข เป็ด ไก่ นก ฯลฯ

ในสมัยกรุงสุโขทัยประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๙-๒๐ นอกจากจะมีตุ๊กตาดินเผาแล้ว ยังมีตุ๊กตาเคลือบด้วยน้ำยาสีเขียว แม้แต่ของใช้ในบ้านก็ทำเป็นรูปคนหรือสัตว์ เช่น แจกันรูปช้างชูดอกบัวด้วยงวง มีควาญช้างนั่งอยู่บนคอช้าง เหยือกและกาน้ำรูปหงส์ เป็นต้น ชาวสุโขทัยนั้น มีฝีมือทางช่างสูงมาก การปั้นตัวตุ๊กตาจึงพัฒนาไปจากของเดิม และประณีตขึ้นมาก 

นำตุ๊กตาไปใช้ด้วยจุดมุ่งหมายต่างๆ กัน จึงแบ่งตุ๊กตาออกได้หลายประเภท ดังนี้ 

๑. ตุ๊กตาที่ใช้ในพิธีกรรม 
๒. ตุ๊กตาสำหรับเด็กเล่น 
๓. ตุ๊กตาฝีมือ หรือตุ๊กตาที่มีคุณค่าทางศิลปวัฒนธรรม 
๔. ตุ๊กตาตามความเชื่อพื้นบ้าน 
๕. ตุ๊กตาอื่นๆ

Like